Liệu chiếc xe tự lái của bạn sẽ được lập trình để giết chính bạn?

. Nghiên cứu - Phân tích

Nội Dung[Xem]

Hy sinh một người để cứu sống mười người? Vấn đề nan giải về đạo đức từng tồn tại từ bấy lâu nay... mà bây giờ cần phải được giải quyết để cho xe không người lái có thể được lưu thông.

googlecars proto

Về mặt kỹ thuật, xe tự lái được phát triển (gần như) toàn diện và tới gần 90% sẽ không gây ra các vụ tai nạn đường bộ, theo một số dự báo. Nhưng chừng nào chúng ta vẫn sống trong đô thị, thì xe tự lái "đôi khi lại chỉ có một trong hai lựa chọn, hoặc là đâm vào người đi bộ hoặc là tự sát cùng với hành khách trên xe để cứu sống người đi bộ", theo như các tác giả của một bài báo đăng trên các tạp chí khoa học Science.

Đâm xe vào tường để tránh một nhóm người đi bộ được coi là một phản xạ tự nhiên hơn là một suy nghĩ kỹ lưỡng về đạo đức. Nhưng xe ô tô tự lái không thể tự quyết định sự lựa chọn trong tình huống khó xử như vậy. Một nghiên cứu được thực hiện vào năm 2014 đã cho thấy rằng xe tự lái sẽ phải được lập trình trước cho sự lựa chọn. Đạo đức thực dụng, vốn vẫn luôn thiên về lợi ích cộng đồng (đơn giản là vì so sánh số lượng người được cứu sống), sẽ có thể là giải pháp : xe tự lái sẽ được lập trình để cứu sống tối đa mạng người, nhưng đổi lại có thể tự sát cùng với hành khách.

Vấn đề không phải là bạn mà là những người khác

Liệu thực sự có đạo đức khi giết một người để cứu 10 người ?

Liệu có thực sự là đạo đức khi hy sinh một người để cứu mười người? Các cuộc tranh luận đã khuấy động các triết gia từ nhiều thế kỷ và "cho đến nay, chưa bao giờ vấn đề này cần được khẩn cấp giải quyết như vậy", ông Jean-François Bonnefon, nhà tâm lý học về đạo đức tại CNRS (Trung Tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp) và là tác giả đầu tiên của nghiên cứu cho biết. Cùng với đồng nghiệp Azim Shariff của mình, chuyên gia hợp tác  tại Đại học Orgeon và Iyad Rahwan chuyên gia máy tính về những biến động xã hội liên quan đến công nghệ mới (Viện Công nghệ Massachusetts, Cambridge), ông Jean-François Bonnefon đã nghiên cứu kỹ vấn đề này với 1.928 người qua "Mechanical Turk" của Amazon. Trong kết luận của mình, các nhà nghiên cứu cho biết, số lượng người tham gia không thể đại diện cho cả dân số Hoa Kỳ nhưng bao gồm đủ các độ tuổi và giới tính.

Đối với đại đa số (75%) người tham gia, hy sinh xe tự lái cùng hành khách để cứu 10 người đi bộ được coi là đạo đức. Sự phán xét đạo đức này không hề thay đổi mấy, ngay cả khi chính bản thân người được hỏi phải hy sinh hoặc một thành viên trong gia đình của họ. Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi khi người tham gia được hỏi nếu họ sẵn sàng mua một chiếc xe có khả năng giết người hơn là cứu sống người: "Những người tham gia đã đồng ý với tính đạo đức thực dụng đối với xe tự lái, nhưng vẫn muốn cho mình một mô hình tự phòng vệ ", các tác giả viết. Tất cả đều ca ngợi tính đạo đức thực dụng của xe điện... dành cho những người khác!

Nghĩa vụ và nghịch lý

"Đây là một vấn đề xã hội khó xử vốn có", các tác giả khẳng định. Một giải pháp được chấp nhận về mặt đạo đức nhưng sẽ có thể khó áp dụng cho chính bản thân mình. "Một ví dụ điển hình cho vấn đề này, đó là đóng thuế", ông Jean-François Bonnefon nói. "Mọi người đều thừa nhận rằng đóng thuế là tốt cho lợi ích chung, nhưng không ai muốn phải nộp thuế cho chính mình. Do vậy, chính phủ đã phải đưa ra giải pháp quy định rằng nộp thuế là bắt buộc, và mỗi người đều đồng ý nộp thuế bởi vì họ biết rằng những người khác cũng làm như vậy ".

Vậy thì, liệu các nhà chức trách sẽ yêu cầu các nhà sản xuất phải lập trình cho xe tự lái để chúng có thể cứu được mạng sống nhiều nhất có thể? "Quyết định này sẽ được chấp thuận để giảm thiểu số lượng các nạn nhân tai nạn giao thông, nhưng nghịch lý là nó có thể có tác dụng ngược lại", theo như giải thích của nhà tâm lý học. Bởi vì, nó sẽ không khuyến khích mọi người mua xe tự lái : không phải ai cũng muốn là người hùng, và "có ý tưởng hy sinh vì người khác. Vì vậy, họ tiếp tục muốn lái xe càng lâu càng tốt". Ngược lại, sẽ có thể xảy ra tai nạn nhiều hơn nếu trên những tuyến đường đông đúc những xe ô tô tự lái được lập trình để bảo vệ mạng sống của hành khách trên xe.

"Cho đến nay, những vấn đề sự cố kỹ thuật là do máy móc gây ra, và chúng ta yêu cầu các nhà khoa học máy tính giải quyết chúng", ông Jean-François Bonnefon nói. "Nhưng sự phát triển của trí thông minh nhân tạo có thể phải đối mặt với những sự cố mà các chuyên gia không thể tháo gỡ được". Những sinh viên tương lai về chuyên ngành tin học, các bạn hãy chuẩn bị trước : bài học quan trọng nhất của các bạn sẽ có thể là bài học đạo đức.

Bạn có phải là kẻ xấu xa?

Đột nhiên, năm người đi bộ tràn xuống đường. Liệu người lái xe sẽ buộc phải tóm lấy vô-lăng để điều khiển cho xe đâm vào tường, hay là không ngần ngại đâm thẳng vào người đi bộ "để" khiến họ tử vong? Về nguyên tắc, phản ứng "lý tưởng" nhất, phù hợp với lương tâm đạo đức của bạn, có thể sẽ là đâm xe vào tường. Nhưng hãy tưởng tượng rằng năm người đi bộ kia là năm kẻ trộm nhà băng và người lái xe là một phụ nữ trẻ đang mang thai... Ba nhà nghiên cứu cũng đề xuất bạn đọc phải đối phó với những tình huống khó xử mang tính đạo đức qua trang web "đạo đức máy móc" của MIT, được phát triển "để nghiên cứu các tình huống phức tạp hơn so với những gì mà chúng tôi đã thử nghiệm trong nghiên cứu của mình", ông Jean-François Bonnefon nói. Một kịch bản tương tự, với hai lựa chọn đều gây ra tử vong, và bắt buộc phải lựa chọn một trong hai. Nếu giết một con mèo lạc để cứu một gia đình là lựa chọn khá đơn giản, thì việc đâm xe vào kẻ trộm để cứu bác sĩ, hay gây tử vong cho một cặp vợ chồng già để bảo vệ một bà mẹ cùng với trẻ em, dường như là vấn đề cần được bàn luận nhiều hơn. Ưu tiên cứu sống những người chơi thể thao hơn là những người béo phì, phụ nữ hơn là đàn ông... câu hỏi này thực sự gây khó xử cho mọi người. Để đi xa hơn nữa những phức tạp của vấn đề, trang web còn có khả năng tạo ra những kịch bản riêng cho tất mọi người có thể tìm hiểu. "Điều này cho phép công chúng nhận thức được sự phức tạp của vấn đề", nhà tâm lý học nói. "Chính bản thân tôi, khi khám phá trang web, cũng thường gặp phải những trường hợp liên quan đến lương tâm! "

Nguồn : lefigaro

www.mobixanh.com